Thuis sterrenkijken (sterrenkunde-kids) 2

Zo, waar waren wij gebleven, o ja, bij astronomie of met een gewoon woord sterrenkunde. De vorige keer in deel 1 , heb ik verteld dat de sterren wegvliegen. En dat er mensen zijn die astronomen worden genoemd ( sterrenkundigen). Omdat zij naar verklaringen gingen zoeken over bijvoorbeeld waarom de sterren niet stil staan maar bewegen.

Dat heb jij inmiddels (de vorige keer)misschien ook gedaan. Nadenken over de sterren. En over dat ze bij ons vandaan vliegen. Net zoals astronomen dat doen..er over nadenken.

Dit is een foto die gemaakt werd met een hele sterke verrekijker. Een telescoop. Je ziet allemaal vlekjes en sterren. Zoals je ziet zijn het er heel erg veel. En dan is dit ook nog een foto van maar een heel klein stukje van de hemel: het heelal.. Al die vlekjes en sterren zijn heel erg ver weg. Heel diep in het heelal.

Stel je nu eens voor dat je een raket had waarmee je omhoog kan vliegen. Heel snel. Veel sneller als een vliegtuig.

Een auto kan bijvoorbeeld 100 kilometer per uur hardrijden. Een vliegtuig kan wel 900 kilometer per uur vliegen. Weet je hoe hard een raket kan? 28.000 kilometer per uur. Als je nu met zo’ n raket omhoog kunt vliegen dan kan je in 1 uur 28.000 km ver weg vliegen.

Moet je hier maar eens over nadenken. Met een auto, die 100 kilometer per uur kan rijden, ben je van de stad Rotterdam naar Amsterdam ongeveer een uur lang bezig om er te komen. Dus als je de hele tijd 100 kilometer per uur rijdt.

De auto rijdt 100 kilometer per uur. Als je wegrijdt uit Rotterdam ben je na een uur in Amsterdam.

Dus de afstand in kilometers tussen Rotterdam en Amsterdam is 100 kilometer. (Ongeveer natuurlijk. Want je kan normaal niet altijd gewoon rechtuit rijden.)

Maar het gaat erom dat je op deze manier nu iets hebt uitgevonden: je weet nu de afstand tussen Rotterdam en Amsterdam: 100 kilometer. (ongeveer) In de astronomie zeggen ze dan: je hebt iets bewezen – verklaard. En dat moet natuurlijk. Want zomaar iets zeggen. Daar heb je niks aan. Het moet wel kloppen.

In de astronomie is dit heel belangrijk: als je een verklaring zoekt voor iets en je denkt dat je de verklaring hebt gevonden. Dan moet je het ook kunnen ‘bewijzen’. Dat het zo is. Daar zijn allerlei manieren voor om dat te kunnen doen. Maar dat komen we nog wel tegen hoe dat gaat. Dat met die auto was al een voorbeeld.

Goed. Nog heel even over de raket. Om het even helemaal af te maken. Met een raket vlieg je dus in 1 uur 28.000 kilometer ver omhoog. Dat lijkt heel hard en je kunt dus in 1 uur ver weg komen in het heelal. Toch, zelfs met die snelheid van de raket doe je er heel erg veel jaren over om bij de ster te komen die het dichtst bij ons in de buurt staat. Dat hebben de geleerden al uitgevonden. En ook bewezen. Dus je begrijpt: de sterren die je aan de hemel ziet staan. Zijn heel erg ver weg.

Maar wat zijn nu eigenlijk de sterren, die lichtjes. Nou ik maak het niet moeilijk: een ster is eigenlijk precies zoals onze zon. Dat is namelijk ook een ster. Ja, echt, precies zo eentje als die kleine lichtpuntjes die je aan de hemel ziet. Eigenlijk is het dus heel simpel. De sterren zijn eigenlijk zonnen. Alleen staat onze zon veel dichter bij ons. Dus als wij dicht bij zo’ n lichtpuntje aan de hemel zouden kunnen komen, dus bij een ster, dan lijkt die ster op onze zon. Kijk dit is een plaatje van de zon van dichtbij:

Onze zon, de ster die het dichtst bij ons staat.

Zie je al die vlammen? Eigenlijk is de zon een grote vuurbal. Daarom geeft de zon, ook omdat hij zo dichtbij ons staat, warmte aan ons. En zo zien eigenlijk alle sterren die aan de hemel staan er ook zo uit: allemaal vuurballen. De ene is wat groter dan de andere, dus er zijn kleine en grote sterren.

Zoals je weet leven wij op de aarde. Dat is geen vuurbal en daarom noemen we onze aarde ook niet een ster. Nee, onze aarde noemen de astronomen ” een planeet ” . Omdat hij niet lijkt op een ster, geen vuurbal is. Maar gewoon een hele grote bal van water en steen. Weet je hoe ver onze aarde van de zon vandaan is? Ongeveer: 150 miljoen kilometer. Dus dat is best al wel heel ver weg eigenlijk. Maar in het heelal is dit een afstand van niks. Denk maar aan die andere sterren die staan verschrikkelijk veel verder weg.

Als we een foto konden maken van onze aarde met in de verte de zon dan ziet dat er ongeveer zo uit:

Onze zon is ook heel veel groter dan de aarde. Het volgende plaatje laat dat zien:

Waar in het Engels staat: you live here… of in Nederlands: je woont hier… dat is onze aarde, daar onderaan die pijl. Daar wonen wij.

Zie je hoe klein de aarde is in vergelijking met de zon? En zie je ook die andere balletjes? Nou dat zijn ook planeten net zoals onze aarde. Die hele grote is Jupiter en die met die cirkel er omheen is Saturnus. Het ieniemienie balletje tussen Jupiter en onze aarde is Mars. Ik denk dat je misschien die namen wel al eens gehoord hebt. Zeker van Mars zal je wel eens gehoord hebben.

Nou dit zijn al heel wat gegevens of zoals ze dat ook wel noemen ” feiten” :

  • De zon is een ster.
  • De aarde is een planeet.
  • Er zijn nog meer planeten.
  • Alle sterren die we kunnen zien zijn eigenlijk zonnen.
  • Onze aarde staat heel ver van de zon vandaan.
  • De sterren aan de hemel zijn heel, heel erg ver weg. Nog veel verder dan onze zon.

Ik ga nog kort een paar feiten vertellen: de Aarde draait om de zon heen. Ook de andere planeten, zoals Mars en Jupiter, draaien om de zon heen. Dat is al moeilijk te begrijpen. Denk er maar weer eens, net als een astronoom, over na. We hebben een ster, onze zon, en daar omheen draaien planeten. Dat ziet er zo uit:

Dat derde (blauwe) balletje vanaf de zon gezien is onze aarde. En als je gaat tellen, dan zijn er dus 8 planeten die om de ster, de zon, draaien.

Eigenlijk zijn het allemaal banen waarin die planeten draaien. Net zoals bijvoorbeeld bij schaatswedstrijden, de schaatsers draaien/schaatsen iedere keer hetzelfde rondje. Alleen zijn die banen van de planeten niet zo mooi rond als die van de schaatsers. Soms staat de aarde wat dichter bij de zon en soms wat verder weg van de zon. Maar alle planeten blijven net zo als de schaatsers in hun eigen baan en rondjes om de zon draaien.

Als je nog eens naar dat plaatje hierboven kijkt. Wat valt je dan op? Niet in het plaatje zelf, maar hoe jij er naar kijkt? Ik zal je vertellen wat ik bedoel: je zou je kunnen bedenken dat we vanuit de ruimte, het heelal naar de zon en de planeten kijken. Dus eigenlijk draaien we het in onze gedachten met de hulp van die foto om: we staan nu niet meer op aarde vanuit de tuin, bijvoorbeeld, naar de hemel te kijken. Maar doen het net andersom.. Wij staan nu in de ruimte en kijken naar beneden, …zoiets.

Nou weet je misschien dat er wel eens mannen met een raket naar de maan zijn gevlogen. Over de maan hebben we het nog niet gehad. Maar dat komt nog wel. In ieder geval staat de maan niet zo ver weg van onze aarde. De mensen die in die raket zaten zijn ook echt op de maan geland. Die mannen in die raket ( ze worden ‘astronauten’ genoemd, net zoiets als een ‘piloot’ van een vliegtuig) hebben ook echt op onze maan gestaan. En zij zagen in het ECHT vanaf de maan onze aarde. Dat ziet er zo uit:

astronaut standing beside american flag on the moon
Een astronaut op de maan kijkt naar onze aarde. Hij heeft zo’ n pak aan omdat er geen lucht op de maan is.
En dit is wat de astronaut kan zien vanaf de maan. Hij ziet de aarde en achter de aarde zie hij nog een heel klein beetje de zon aan de rand van de aarde schijnen. Omdat de zon achter de aarde staat, is de aarde aan de kant die de astronaut kan zien donker. Daar is het nacht! En aan de andere kant waar de zon schijnt dag!

Dat is mooi om te zien! En ik heb je ook stiekem iets nieuws verteld waar je weer eens over kunt nadenken: dag en nacht komt door de zon. Dat wist je al, maar nu kun je op de foto zien….waarom dat zo is.

Dit waren al heel wat feiten (gegevens) over de aarde en de sterren. Wel leuk om te weten misschien. Maar wat ik nog veel leuker vind en jij misschien ook wel, is hoe je er over kunt nadenken. Waardoor je heel anders naar de sterren gaat kijken. En dat kun je ook blijven doen als ik je nog meer ga vertellen over de sterren. Dat is niet gek hoor! Dat doen de astronomen ook!

Volgende keer ga ik weer verder vertellen over de sterren. Wat je nu gelezen hebt was eigenlijk het moeilijkste: over die afstanden, banen, planeten enzo. Misschien vind je wel dat ik te vaak zeg dat je moet nadenken. Maar ik zal je later nog meer uitleggen waarom dat zo mooi en belangrijk kan zijn. Nu hou ik het even kort: nadenken of misschien wel fantaseren is iets wat de beroemdste geleerden/astronomen deden.

< ik ga verder in deel 3. Oh ja, je mag ook best iets vragen of zomaar iets opschrijven bij dit verhaal. Helemaal onderaan staat er: GEEF EEN REACTIE, daaronder in dat vak, mag je best wat opschrijven of vragen. Ik kan dat dan zien. En ook terugschrijven . Maar het hoeft niet hoor..>

Geef een reactie

Scroll naar top
%d bloggers liken dit: